Dla kogo tabletki hormonalne?

Antykoncepcja doustna jest metodą najczęściej zalecaną przez lekarzy ginekologów. W związku z tym, że każda kobieta jest inna - dopiero po dokładnych badaniach lekarz może dobrać odpowiedni dla ciebie preparat i wypisać na niego receptę. Bez recepty nie kupisz w aptece żadnej z pigułek hormonalnych.

Antykoncepcja doustna jest jedną z najpewniejszych metod zapobiegania ciąży - jej skuteczność wynosi prawie 100 proc. Jednocześnie zmniejsza zachorowalność na raka jajnika, trzonu macicy i jelita grubego. Ponadto reguluje cykl miesięczny i zmniejsza obfitość krwawienia miesiączkowego, przeciwdziałając niedokrwistości. Chroni przed stanami zapalnymi w miednicy mniejszej, ciążą pozamaciczną, a także przed łagodnymi chorobami piersi. Odpowiednio dobrane tabletki leczą trądzik oraz chronią włosy i skórę przed nadmiernym przetłuszczaniem się.

Nowoczesne pigułki antykoncepcyjne tzw. niskodawkowe zawierają małe ilości hormonów (by jak najmniej ingerować w funkcjonowanie organizmu). Trzeba je przyjmować codziennie, zawsze o tej samej porze. Mogą je stosować zarówno kobiety młode, jak i dojrzałe - do okresu menopauzy. Uwaga! Młodej dziewczynie przepisuje się pigułki dopiero wtedy, gdy przynajmniej od roku ma regularne miesiączki!

Tabletka jednofazowa. Obecnie cały świat przychyla się do tabletki jednofazowej. 21 tabletek, które należy wziąć w trakcie cyklu miesięcznego, ma identyczny skład estrogenów i gestagenów. Tabletka hamuje owulację (gonadotropiny - LH i FSH, upośledza odpowiedź jajników na stymulację gonadotropinami) i wpływa na śluz szyjkowy, powoduje zmiany w endometrium, zwalnia perystaltykę jajowodów. Po 21 dniach, w czasie przerwy w przyjmowaniu tabletki pojawia się krwawienie z odstawienia imitujące miesiączkę. Tabletka jednofazowa zapobiega estrogenozależnemu zatrzymaniu wody (likwiduje objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego i nie powoduje przyrostu masy ciała) oraz poprawia stan skóry i włosów. Najpopularniesze z nich to: Jeanine, Yasmin oraz Yasminelle.

Tabletka dwufazowa. Rzadko stosowana. W opakowaniu znajdują się dwa rodzaje tabletek. Pierwsze tabletki zawierają estrogeny (czasem też niewielką ilość progestagenów), a drugie - estrogeny i progestageny. Przyjmuje się je kolejno - najpierw pierwszą serię, a następnie po ich zakończeniu - serię drugą. Po tym następuje 7 dni przerwy. W Polsce dostępny jest wyłącznie Anteovin.

Tabletka trójfazowa. Jeżeli pacjentka plami lub nadmiernie krwawi w trakcie przyjmowania tabletek jednofazowych, lekarze zazwyczaj jej proponują antykoncepcję trójfazową. Zawiera ona estrogen i gestagen w trzech różnych dawkach, naśladując prawidłowy cykl miesiączkowy. Zazwyczaj przepisywana jest kobietom dojrzałym, które mają już za sobą pierwszy poród. Przykładem pigułki trójfazowej jest Triquilar.

Koszt opakowania tabletek (do wykorzystania przez jeden miesiąc) zależy od rodzaju pigułek oraz firmy, która je wyprodukowała. Jego cena waha się między 7 a 50 zł. Zazwyczaj jednak przeznaczymy na nie około 30-40 zł.

Kobiety zwykle boją się, że po tabletkach utyją. Obecnie dostępnych jest sporo pigułek, które nie powodują przyrostu wagi związanego z zatrzymywaniem wody w organizmie. Odpowiednio dobrane przez lekarza, nie spowodują zatem niekorzystnych zmian. Do takich tabletek należą m.in. Yasminelle.

Wbrew powszechnej opinii przyjmowanie tabletek hormonalnych, nie utrudnia (po odstawieniu) zajścia w ciążę. Nawet jeśli się je przyjmuje przez wiele lat bez przerwy, to już po 2-3 miesiącach wraca się do naturalnego rytmu płodności.

Prawdą jest natomiast, że w ciągu pierwszych trzech miesięcy po rozpoczęciu brania pigułki możemy cierpieć na bóle głowy, brzucha i piersi, mieć plamienia, mdłości oraz wilczy apetyt. Kobiety stosujące antykoncepcję doustną odczuwają także suchość pochwy, co utrudnia współżycie. Problem rozwiąże stosowanie specjalnych żeli, które można kupić w aptece.

Należy jednak pamiętać, że mimo (prawie) 100 procentowego zabezpieczenia, zdarzyć się może, że pigułka nie ochroni przed ciążą. Zazwyczaj wynika to z nieuwagi, bądź niewiedzy kobiety.
Dlatego poniżej przedstawiamy listę sytuacji - czynników ryzyka - kiedy skuteczność antykoncepcji może być obniżona:

- gdy zapomnisz zażyć tabletkę. Istotne znaczenie ma dzień, w którym ją pominięto oraz czas zwłoki. Zazwyczaj w dołączonej do pigułek ulotce znajdziesz informację, co w takiej sytuacji powinnaś zrobić. Pamiętaj jednak, że najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest skonsultowanie się z lekarzem.

- w wypadku biegunki lub wymiotów. W takiej sytuacji zaleca się zastosowanie dodatkowego środka zabezpieczającego np. prezerwatywy.

- gdy przyjmujesz inne leki, m.in. leki antydepresyjne, leki nasenne, na padaczkę lub antybiotyki (ryfampicyna, gryzeofulwina). Zanim lekarz przepisze ci odpowiednie środki antykoncepcyjne zapyta cię o to, czy przyjmujesz dodatkowe leki. W przypadku ich zażywania, dostaniesz środki antykoncepcyjne ze zwiększoną dawką estrogenów.

Zanim zdecydujesz się na przyjmowanie doustnej antykoncepcji, powinnaś wykonać badania hormonalne oraz skonsultować się z ginekologiem. Na każdej ulotce znajdziesz listę przeciwwskazań i choć jest ona dosyć długa, zazwyczaj dotyczy jednak sporadycznych zachorowań. Oto najważniejsze: przebyta (lub w wywiadzie rodzinnym) choroba zakrzepowo-zatorowa, nadciśnienie tętnicze, udar mózgu, nowotwory estrogenozależne, zawał mięśnia sercowego, ciężkie choroby wątroby, cholestaza ciężarnych, kamica pęcherzyka żółciowego, niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych, długotrwałe unieruchomienie oraz otyłość (powyżej 30 BMI).

Tabletek antykoncepcyjnych nie należy stosować podczas ciąży!

Niewskazane jest również palenie papierosów (szczególnie po 35 rokiem życia). Należy pamiętać o tym, że nikotyna w połączeniu z pigułką może doprowadzić do groźnej dla życia choroby zakrzepowej.

Podczas zażywania pigułek lekarze odradzają także korzystania z solarium i opalania się w słońcu bez stosowania kremów z filtrem UV. Tabletki hormonalne sprawiają, że skóra staje się dużo wrażliwsza na promienie ultrafioletowe i kilka minut na plaży może skończyć się poparzeniem lub trwałym przebarwieniem skóry.

Tabletka hormonalna nie jest też dobrym rozwiązaniem dla kobiet, które mają wielu partnerów seksualnych – choć zabezpiecza przed ciążą, nie chroni ani przed AIDS, ani przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Konieczne badania

Kobieta, która stosuje antykoncepcję hormonalną powinna raz do roku zrobić morfologię z płytkami krwi, próby wątrobowe, krzepliwość krwi oraz cytologię. Bardzo ważna jest też samokontrola piersi. Kobieta, która skończy 20 lat powinna ją wykonywać raz w miesiącu między 6 a 9 dniem cyklu miesięcznego. Systematyczne badanie piersi pozwoli bez problemu wykryć niepokojące zmiany w ich budowie. Należy wówczas niezwłocznie powiadomić swojego lekarza.

Aby mieć całkowitą pewność, że piersi są zdrowe, powinien je kontrolować lekarz ginekolog przy każdej wizycie. Wytrawny specjalista potrafi wykryć zmianę niedostrzegalną dla samej kobiety. Raz na dwa lata konieczne jest zrobienie cytologii.

Podczas przyjmowania hormonów zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy z grupy B, dobrze jest zatem poprosić swojego lekarza, aby przepisał ci preparaty uzupełniające.

Pigułka ostatniej szansy

Jest nią Postinor-Duo lub Escapelle. Jeśli odbyłaś stosunek bez zabezpieczenia, pękła lub zsunęła się prezerwatywa, to najpóźniej 72 godziny po nim (ale najlepiej jak najszybciej) powinnaś zażyć pierwszą dawkę, a drugą po 12 godzinach. Pigułka zawiera dużo lewonorgestrelu (750 mcg), który zagęszcza śluz szyjkowy utrudniając plemnikom przenikanie do macicy. Nie działa poronnie, a jedynie nie dopuszcza do zapłodnienia. Ze względu na dużą dawkę hormonów może być wykorzystywana tylko w wyjątkowych sytuacjach.

tekst: Hanna Mądra