Problem wypalenia może dotyczyć również Ciebie, jeśli Twoja praca wymaga np. współpracy w zespole, częstych kontaktów z klientami albo zarządzania projektem. W każdym z tych przypadków na co dzień potrzebny jest kontakt interpersonalny, który angażuje Cię emocjonalnie.

Ciągłe napięcie, bo nigdy nie wiesz, jak inna osoba na coś zareaguje albo zareaguje nie po Twojej myśli, wieczna interakcja, nieustająca gotowość, mobilizacja... I teraz wyobraź sobie, że to trwa latami, nigdy się nie kończy, to rozdział, którego nie da się zamknąć. Jutro przecież będą nowi klienci, kolejne spotkanie zespołu, rozmowa z szefem, który naciska na lepsze wyniki. Twoja potrzeba świętego spokoju chociaż na chwilę nie zostaje zrealizowana, zaczyna narastać przygnębienie i rozdrażnienie.

Jesteś coraz bardziej sfrustrowany, zaczynasz bronić się przed tym uczuciem poprzez utratę zainteresowania sprawami innych, dystansujesz się coraz bardziej, stajesz się obojętny. W skrajnych przypadkach nawet cyniczny. Próbujesz w ten sposób poradzić sobie ze stresem emocjonalnym, czyli tym rodzajem stresu, podczas którego zużywasz energię na strach, gniew, rozgoryczenie i inne negatywne emocje.

Dystans to jeden z pierwszych objawów, ale nie jedyny. Christina Maslach, autorka kwestionariusza do badania zespołu wypalenia zawodowego, wyróżniła trzy kategorie objawów:

Przejawiają się one takimi wskaźnikami, jak: zaburzenia psychosomatyczne, np. bóle głowy, żołądka, trudności z zasypianiem, uczucie zmęczenia i wyczerpania, opór przed pójściem do pracy, uczucie zawodu wobec samego siebie, mimo obiektywnych osiągnięć, złość i niechęć, poczucie winy, negatywizm, obojętność, izolacja i wycofanie się, awersja do kontaktów, cynizm i postawa strofująca wobec innych. To jeszcze nie koniec tej listy. Niepokojące jest to, że objawy te i postawa zaczynają przenikać pozazawodowe sfery życia.

Powstało wiele definicji wypalenia zawodowego. W zależności od podejścia do problemu, wypalenie zawodowe definiowane jest jako zespół pewnych objawów lub jako proces składający się z określonych etapów.

Często o wypaleniu mówi się, że zaczyna się wraz z utratą złudzeń co do własnej roli zawodowej, że tonic innego, jak doświadczanie stresu, tyle że stresu osadzonego w relacjach społecznych. Wypalenie może być wynikiem rozczarowania swoją rolą, utraty złudzeń i idealistycznych przekonań, które zwykle dotyczą ludzi o wysokim poziomie motywacji i potrzebie kontroli. Tymczasem na warunki pracy, np. zbyt dużo wymagań, czy reguły funkcjonowania firmy często nie mamy wpływu.

Christina Maslach wyróżnia sześć obszarów, w których może pojawić się rozdźwięk między naszymi założeniami a tym, co oferuje nam rzeczywiste środowisko pracy.


Przyczyny wypalenia

1. Przeciążenie pracą (zbyt dużo terminów, zbyt dużo wymagań).
2. Brak poczucia kontroli (czyli jak duży mamy wpływ na to, co robimy; badania pokazują, że brak kontroli powoduje poważny stres).
3. Brak uznania i nagrody.
4. Kiepskie relacje między pracownikami, konflikty, brak społecznego wsparcia.
5. Poczucie krzywdy (kiedy np. jesteś pomijany przy awansach czy premiach).
6. Niezrealizowanie własnych wartości.